Антиоксидантна нейропротекція в неврології: можливості та перспективи застосування

Автор(и)

DOI:

https://doi.org/10.30978/UNJ2026-1-52

Ключові слова:

нейропротекція; антиоксиданти; порушення мозкового кровообігу; етил-метил-гідроксипіридину сукцинат; «Т-Мексат».

Анотація

Розглянуто сучасні погляди на роль хронічного стресу та ішемії головного мозку та, відповідно, утворення вільних радикалів (оксидативний стрес) на процеси нейронального апоптозу (деструкція нейрональних мембран, порушення функцій мітохондрій) і нейромедіаторний дисбаланс як провідний чинник розвитку ангіо­неврологічної патології. З цього погляду проаналізовані переваги спрямованої антиоксидантної фармакотерапії як необхідного компонента клінічної стратегії комплексної нейропротекції. Висвітлено вимоги до вибору оптимального фармакологічного інструменту зазначеної стратегії. Особливу увагу приділено механізмам дії та особливостям клінічного застосування молекули етил-метил-гідроксипіридину сукцинату — речовини з унікальними клініко-фармакологічними властивостями, які дають змогу реалізувати стратегію патогенетично обґрунтованої антиоксидантної нейропротективної фармакотерапії при порушеннях мозкового кровообігу та інших формах захворювань головного мозку, а також при кардіоневрологічній патології. Детально розглянуті клінічна ефективність етил-метил-гідроксипіридину сукцинату та його характеристики безпечності. Особливу увагу приділено можливостям етил-метил-гідроксипіридину сукцинату як антиоксиданта прямого та непрямого типу дії, що є його головною перевагою над іншими засобами нейропротекторного типу дії. Обґрунтовано застосування «Т-Мексату» — препарату етил-метил-гідроксипіридину сукцинату, який оптимально відповідає критеріям вибору інструменту нейропротекторної антиоксидантної фармакотерапії щодо якості, зручності використання при різних формах клінічного перебігу та ступенях тяжкості клінічної картини захворювання та параметрів безпечності.

Біографії авторів

С.Г. БУРЧИНСЬКИЙ, ДУ «Інститут геронтології імені Д.Ф. Чеботарьова НАМН України», Київ

Бурчинський Сергій Георгійович
к. мед. н., керівник відділу інформаційного аналізу та міжнародних наукових програм

Н.В. КОВАЛЬ, Бутікова фармацевтична компанія «Salutaris», Київ

Коваль Наталія Володимирівна
радник з фармакологічних досліджень та якості

Посилання

Belenychev YF, Chernyi VY, Nahornaia EA i dr. [Neiroprotektsyia y neiroplastychnost]. K., Lohos. 2015. 510 s. Russian.

Burchynskyi SH. [Suchasni aspekty farmakoprofilaktyky. 1. Nootropni zasoby]. Visnyk farmakol farm. 2003;5:18-21. Ukrainian.

Burchynskyi SH, Raichenko EV, Shulkevych AA i dr. [Khronycheskyi stress y «bolezny tsyvylyzatsyy»: novыe vozmozhnosty farmakoterapyy]. Praktykuiuchyi likar. 2020;1:58-64. https://plr.com.ua/index.php/journal/article/view/513. Russian.

Voronyna TA. [Meksydol: osnovnye effekty, mekhanyzm deistvyia, prymenenye]. K., 2004. 16 s. Russian.

Kavulia EV. [Efektyvnist zastosuvannia meksydolu u komp­leksnomu likuvanni khvorykh na dystsyrkuliatornu entsefalopatiiu, poiednanu z fibryliatsiieiu peredserd]. Akt Probl Transport Med. 2013;3:75-81. Ukrainian.

Klebanov HY, Liubytskyi OB, Vasyleva OV y dr. [Anty­oksy­dantnye svoistva proyzvodnykh 3-oksypyrydyna: meksydola, эmoksypyna y proksypyna]. Vopr med khymyy. 2001;3:45-51. Russian.

Kuznetsova SM, Kuznetsov VV, Yurchenko FV. [Meksydol v rea­bylytatsyy bolnykh pozhyloho vozrasta, perenesshykh yshemycheskyi ynsult]. Farmateka. 2009;15:105-108. Russian.

Palahina IA. [Pro-/antyoksydantni reaktsii ta metabolizm oksydu azotu za subkhronichnoi dii yantarnoi kysloty]. Ukr biokhim zhurn. 2017;89(4):22-33. Ukrainian.

Serik SA, Kolesnikova OM. [Zastosuvannia meksydolu (etyl­metylhidroksypirydynu suktsynatu v likuvanni kohnityvnykh porushen u khvorykh na KhOZL z IKhS. Metod. rekomend]. Kharkiv; 2023. 16 s. Ukrainian.

[Stres i sertsevo-sudynni zakhvoriuvannia v umovakh voiennoho stanu]/ Za red. VM Kovalenka. K.; 2022. 463 s. Ukrainian.

Shevchenko LA, Kryvosheev RV, Evdokymov VA. [K voprosu o terapevtycheskoi effektyvnosty prymenenyia meksydola v kompleksnom lechenyy bolnykh, stradaiushchykh mozghovumy ynsultamy]. Mizhnar nevrol zhurn. 2006;2:88-91. Russian.

Abramenko YuV. Evaluation of clinical efficacy, vasoactive and metabolic effects of mexidol in elderly patients with cerebrovascular insufficiency. Zh Nevrol Psikhiatr Im SS Korsakova. 2011;111(1):35-41. PMID: 22611676.

Andrienko TN, Pasdois P, Pereira GC. et al. The role of succinate and ROS on reperfusion injury — a critical appraisal. J Mol Cell Cardiol. 2017 Sep;110:1-14. http://doi.org/10.1016/j.yjmcc.2017.06.016.

Antipenko EA. Adaptogenic effects of mexidol in chronic cerebral ischemia. Zh Nevrol Psikhiatr Im SS Korsakova. 2012;112(3 Pt 1):44-9. PMID: 22677755.

Chukanova EI, Chukanova AS, Mamaeva HI. Results of the study of the efficacy and safety of mexidol in patients with chronic cerebral ischemia. Zh Nevrol Psikhiatr Im SS Korsakova. 2015;115(2):71-74. http://doi.org/10.17116/jnevro20151152171-74. PMID: 26081329.

Dalles PJ. Biochemistry of brain and its changes during different pathological conditions. Ann Rev Biochem Appl Neurobiol. 2012;6:124-164.

Giorgi-Coll S, Amaral AI, Hutchinson P.JA. Succinate supplementation improves metabolic performance of mixed glial cell cultures with mitochondrial dysfunction. Sci Rep. 2017;7:1003. http://doi.org/10.1038/s41598-017-01149-w.

Godos J, Grosso G. Dietary antioxidants and brain health: focus on cognitive and affective disorders. Antioxidants (Basel). 2021 Oct 22;10(11):1659. http://doi.org/10.3390/antiox10111659.

Houldsworth A. Role of oxidative stress in neurodegenerative disorders: a review of reactive oxygen species and prevention by antioxidants. Brain Commun. 2024 Jan 2;6(1):fcad356. http://doi.org/10.1093/braincomms/fcad356.

Jedrejko K, Catlin O, Stewart T, et al. Mexidol, cytoflavin, and succinic acid derivatives as antihypoxic, anti-ischemic metabolic modulators, and ergogenic aids in athletes and consideration of their potential as performance enhancing drugs. Drug Test Anal. 2024 Dec;16(12):1436-1467. http://doi.org/10.1002/dta.3655

Kolker S. Metabolism of amino acid neurotransmitters: the synaptic disorder underlying inherited metabolic disease. J Inherit Metab Dis. 2018 Nov;41(6):1055-1063. http://doi.org/10.1007/s10545-018-0201-4.

Liguori J, Russo G, Curcio F. et al. Oxidative stress, aging, and disease. Clin Interv Aging. 2018 Apr 26;13:757-772. http://doi.org/10.2147/CIA.S158513.

Lindmark AP. Anxiety Disorders. Psychopathological Syndromes in General Practice. NY, Owen Press; 2014. 64-92 p.

Loh KP, Huang SH, De Silva R. et al. Oxidative stress: apoptosis in neuronal injury. Curr Alzheimer Res. 2006 Sep;3(4):327-37. http://doi.org/10.2174/156720506778249515.

Maldonado E, Morales-Pison S, Urbina F. et al. Aging hallmarks and the role of oxidative stress. Antioxidants (Basel). 2023 Mar 6;12(3):651. http://doi.org/10.3390/antiox12030651.

Mills E, O’Neill LA. J. Succinate: a metabolic signal in inflammation. Trends Cell Biol. 2014 May;24(5):313-20. http://doi.org/10.1016/j.tcb.2013.11.008.

Podsevatkin VG, Kiryukhina SV, Blinov DS, et al. Experience of using Mexidol in complex therapy of conversion disorder. Zh Nevrol Psikhiatr Im SS Korsakova. 2009;109(4):72-74.

Polsky LR, Rentscher KE, Carroll JE. Stress-induced biological aging: a review and guide for research priorities. Brain Behav Immun. 2022 Aug;104:97-109. http://doi.org/10.1016/j.bbi.2022.05.016.

Radi E, Formichi P, Battisti C. et al. Apoptosis and oxidative stress in neurodegenerative disease. J Alzheimers Dis. 2014;42(Suppl 3):S125-52. http://doi.org/10.3233/JAD-132738.

Sadowska-Bartosz I, Bartosz G. Effect of antioxidants supplementation on aging and longevity. Biomed Res Int. 2014;2014:404680. http://doi.org/10.1155/2014/404680.

Secades JJ, Gareri P. Citicoline: pharmacological and clinical review, 2022 update. Rev Neurol. 2022 Nov 30;75(s05):S1-S89. http://doi.org/10.33588/rn.75s05.2022311.

Sinha K, Das J, Pal PB. et al. Oxidative stress: the mitochondria-dependent and mitochondria-independent pathways of apoptosis. Arch Toxicol. 2013 Jul;87(7):1157-80. http://doi.org/10.1007/s00204-013-1034-4.

Teleanu RI, Chircov C, Grumezescu AM. et al. Antioxidant therapies for neuroprotection — a review. J Clin Med. 2019 Oct 11;8(10):1659. http://doi.org/10.3390/jcm8101659.

Terracina S, Petrella C, Francati S. et al. Antioxidant intervention to improve cognition in the aging brain: the example of hydroxytyrosol and resveratrol. Int J Mol Sci. 2022 Dec 10;23(24):15674. http://doi.org/10.3390/ijms232415674.

Voronina TA. Mexidol: spectrum of pharmacological effects. Zh Nevrol Psikhiatr Im S S Korsakova. 2012;112(12):86-90. PMID: 23461005.

Warner D, Sheng H, Haberle IB. Oxidants, antioxidants and the ischemic brain.J Exp Biol. 2004 Aug;207(Pt 18):3221-31. http://doi.org/10.1242/jeb.01022.

Zhang W, Lang R. Succinate metabolism: a promising therapeutic target for inflammation, ischemia/reperfusion injury and cancer. Front Cell Dev Biol. 2023 Sep 22;11:1266973. http://doi.org/10.3389/fcell.2023.1266973.

##submission.downloads##

Опубліковано

2026-03-31

Номер

Розділ

Лікарські засоби в неврології